حسين بن معين الدين الميبدي ( مترجم : زمانى )
20
ديوان أمير المؤمنين ( ع )
مرحوم مجلسيّ در مقدمه بحار الأنوار در رديف مدارك بحار الأنوار مينويسد : « نسبت كتاب ديوان به امام علي عليه السّلام مشهور است وبسيارى از اشعاري كه در ديوان است در كتابهاى ديگر ( بصورت پراكنده ) وجود دارد اما حكم كردن به صحت تمام اين اشعار كار مشكلى است . » « 1 » از اين مطلب مرحوم مجلسيّ استفاده مىشود كتاب « أنوار العقول » را در اختيار نداشته است ولى از نسخههاى ديگر ديوان در كتاب بحار الأنوار نقل نموده وآن را در رديف مدارك خود آورده است . « 2 » چند تذكر 1 - گردآورنده ديوان ، اشعار را بصورت حروف تهجى جمعآورده به سبك « قاموس اللغة » : آخر شعرها از « الف » شروع مىشود وبه « ى » ختم مىگردد . بنابراين ، تنظيم ، براساس تاريخ صدور ويا حرف أول شعر ويا تناسب مطلب نيست . 2 - همانطوريكه نهج البلاغة را اگر جمله ، جمله از هم جدا كنند ، بصورت كلمات قصار وآموزنده وكلامي گزيده از روى تجربه وبرداشت از وحى است أغلب اشعار ديوان هم اگر از هم جدا شود گويا ، مفيد وآموزنده است . 3 - گاهى به علت ضرورت شعري جملهبندى با چند شعر تكميل مىشود كه در چنين مواردى براي حفظ آغاز وانجام شعر رعايت جملهبندى فارسي از نظر ابتداء وانتها حفظ نگرديده است وطبعا ميان مطلب بريدگى پيش آمده است كه خواننده به آن توجه خواهد كرد . 4 - قسمتى از اشعار از امام علي عليه السّلام نيست اما چون امام عليه السّلام در پاسخ فردى شعر سروده است ، جمعآورنده ديوان براي تكميل مطلب ، شعر ديگران را هم آورده است اما شاعر فارسي اشعار ديگر را به شعر فارسي در بياورده است .
--> ( 1 ) - بحار الأنوار ج 1 صفحه 42 ( 2 ) - بحار الأنوار ج 1 صفحه 22